Transseksüel, doğumda atanan cinsiyeti ile kişinin içsel cinsiyet kimliği arasında uyumsuzluk olduğu durumları tanımlamak için kullanılan bir kavramdır. Yani birey, doğumda “kadın” ya da “erkek” olarak atanmış olsa bile içsel olarak bunun tam tersini hissedebilir ve kimliğini bu doğrultuda yaşamak isteyebilir.
Bu terim daha eski bir kavram olmakla birlikte, günümüzde birçok kişi kendini “trans kadın”, “trans erkek” veya daha kapsayıcı bir ifadeyle “trans birey” olarak tanımlamayı tercih eder. Yine de tıbbi, hukuki ve akademik metinlerde “transseksüel” kavramı hâlâ cinsiyet geçiş sürecinden geçen ya da geçmek isteyen kişiler için kullanılabilmektedir.
Buradaki temel nokta, bireyin kim olduğunu hissettiği cinsiyet ile yaşadığı beden arasındaki uyumsuzluk ve bu uyumsuzluğu düzeltme isteğidir. Bu süreç sosyal, duygusal, hukuki ve tıbbi adımları içerebilir; ancak her trans bireyin geçiş süreci kendine özgüdür ve herkes aynı adımları takip etmek zorunda değildir.
Transseksüel Ne Demek?
Transseksüel olmak, kişinin doğumda atanan cinsiyetinden farklı bir cinsiyet kimliğine sahip olması ve bu kimliği sosyal, duygusal veya tıbbi yollarla yaşamak istemesi anlamına gelir. Yani transseksüel birey, “Benim hissettiğim gerçek cinsiyet bu bedenle uyuşmuyor ve ben kendimi hissettiğim şekilde yaşamak istiyorum” diyen kişiyi ifade eder. Bu durum bir tercih, heves ya da anlık bir karar değildir; çoğu zaman çocukluk döneminden itibaren aralıklı veya sürekli şekilde hissedilen derin bir kimlik farkındalığıdır.
Transseksüel bireyler, kendi cinsiyet kimlikleriyle daha uyumlu bir yaşam kurmak için farklı geçiş adımları tercih edebilirler. Bu süreç;
- Hormon tedavisi,
- Cerrahi operasyonlar,
- Sosyal geçiş (isim değişikliği, kıyafet tercihleri, hitap şekli, kimlik belgelerinin düzenlenmesi)
gibi adımları içerebilir. Ancak herkes için geçiş süreci aynı değildir. Bazı bireyler yalnızca sosyal geçişi yeterli bulur, bazıları tıbbi sürecin tamamını ister, bazıları ise hiçbir tıbbi adımı tercih etmez. Yani transseksüellik, kişiden kişiye farklı şekillerde yaşanabilen, oldukça bireysel bir kimlik deneyimidir.
Transseksüellik Belirtileri Nelerdir?
Transseksüellik bir hastalık olmadığı için “belirti” kavramı tıbbi anlamda kullanılmaz. Ancak kişi kendi cinsiyet kimliğini anlamaya çalışırken bazı ortak deneyim ve içsel sinyaller fark edebilir. Bu maddeler tanı koymak için değil, kişinin kendi kimlik farkındalığını anlamasına yardımcı olmak içindir:
• Doğumda atanan cinsiyetle uyumsuz kimlik hissi: Kişinin, atanmış cinsiyetten farklı bir cinsiyette kendini daha doğru, daha bütün hissetmesi.
• Karşı cinsiyette daha rahat hissetme: Çocukluktan itibaren süren veya dönemsel olarak tekrar eden “Ben aslında böyle hissetmiyorum” şeklindeki içsel farkındalık.
• Bedenle uyumsuzluk hissi: Bedenin bazı bölümleriyle ilgili yoğun huzursuzluk, yabancılaşma ya da “bu bana ait değil” duygusunun ortaya çıkması.
• Aynadaki görüntüyle hissettiği kimliğin uyuşmaması: Kişinin dış görünüşü ile içsel cinsiyetinin çelişmesi.
• Toplumsal cinsiyet rollerine ait hissetmeme: “Kız/erkek” diye dayatılan toplumsal beklentilerin kişiye yabancı gelmesi.
• Sosyal geçiş isteği: Kıyafet, saç, isim, hitap şekli gibi sosyal unsurlarda hissettiği cinsiyete uygun yaşama arzusu.
• “Keşke bedenim hissettiğim cinsiyete uygun olsaydı” düşüncesi: Bu içsel dilek ve uyum isteğinin sık sık akla gelmesi.
• Doğru cinsiyetle yaşarken rahatlama: Kişi, kendi hissettiği cinsiyete uygun davrandığında belirgin bir huzur, bütünlük ve içsel rahatlama hissi yaşayabilir.
• Tıbbi geçiş isteği olabilir ama zorunlu değildir: Bazı bireyler hormon ya da cerrahi süreç ister, bazıları istemez; tıbbi adımların tercih edilmemesi kişinin trans olmadığını göstermez.
Transseksüellik, kişinin içsel kimliğiyle bedeni ve sosyal yaşamı arasındaki uyumu sağlama yolculuğudur. Her bireyin deneyimi farklıdır ve herkes için geçiş süreci aynı şekilde ilerlemek zorunda değildir.
Transseksüel Kadın – Kısa Vaka Örneği
27 yaşındaki bir kişi, doğumda “erkek” olarak atanmasına rağmen çocukluk döneminden beri kendini kadın olarak hissettiğini ifade eder. Yıllar içinde bu kimlik hissi güçlenir; isim, görünüm ve sosyal yaşamını hissettiği cinsiyete göre düzenlemeye başlar. Kendini “trans kadın” olarak tanımlar ve sosyal geçiş süreci ona belirgin bir rahatlama getirir.
Transseksüel Erkek – Kısa Vaka Örneği
22 yaşındaki bir kişi, doğumda “kadın” olarak atanmasına rağmen kendini her zaman erkek olarak tanımladığını fark eder. Aynadaki beden görüntüsüyle hissettiği kimliğin uyuşmadığını söyler. Sosyal geçiş (isim, kıyafet, hitap) ile içsel uyumu güçlenir ve kendini “trans erkek” olarak tanımlar.
